N-acetylcysteïne voor de behandeling van endometriose

Endometriose is een aandoening waarbij het endometrium of baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder begint te woekeren. Naar schatting 5 tot 10% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft endometriose. In de meerderheid van de gevallen ontstaat de ziekte doordat menstruatiebloed en afgestoten baarmoederslijmvlies in de buikholte terechtkomt. Als dit slijmvlies zich in de buikholte vastzet en er begint te woekeren kunnen klachten ontstaan: pijn (vooral tijdens de menstruatie), lage rugpijn, pijn bij het vrijen, maagdarmklachten, blaasklachten, vruchtbaarheidsproblemen en zwangerschapscomplicaties.

Endometriose wordt meestal behandeld met hormonen om oestrogeen te verlagen of om zwangerschap of menopauze na te bootsten en te verhinderen dat er menstruatie plaatsvindt. In de meeste gevallen werkt dat goed, maar hormonale behandeling is niet zonder bijwerkingen.

Een veelbelovend natuurlijk geneesmiddel tegen endometriose is N-acetylcysteïne (NAC). NAC is een vorm van het zwavelhoudende aminozuur cysteïne. Het is een antioxidant en ontstekingsremmer en speelt een belangrijke rol in de detoxificatie van giftige stoffen. Het kan ingezet worden bij heel veel gezondheidsklachten en ziektebeelden. Eén van de meest bekende toepassingen van NAC is de behandeling van acute paracetamolvergiftiging. Het is ook het actieve ingrediënt van lysomucil, een middel om slijmen op te lossen, en het wordt ingezet om nierschade te voorkomen bij scantechnieken waarbij contrastvloeistof gebruikt wordt.

NAC remt de proliferatie of woekering van epitheelcellen, het soort cellen waaruit ook het baarmoederslijmvlies bestaat (Wu Y, 2006; Pittaluga E, 2010).

Italiaanse onderzoekers testten in 2013 het effect van NAC bij een groep vrouwen met endometriose, bij wie een operatieve verwijdering van het endometriumweefsel gepland was over drie maanden, omdat ze grote endometriomas (cysten) hadden, omdat ze veel pijn hadden en/of omdat ze vruchtbaarheidsproblemen hadden. De helft van de vrouwen (73) kreeg drie maanden lang 3 x 600 mg NAC per dag (drie opeenvolgende dagen per week). De andere helft (72 vrouwen) kreeg niets en diende als controlegroep.

Na drie maanden was de gemiddelde diameter van de endometriomen (cysten) in de NAC-groep met 1,5 mm afgenomen, bij de controlegroep was de gemiddelde diameter met 6,6 mm toegenomen.

De behandeling had niet bij alle vrouwen een positief resultaat. Bij sommige vrouwen waren de cysten gegroeid en bij anderen was er geen verschil na drie maanden. Maar volgens de onderzoekers was dit resultaat beter dan met hormonale behandeling (Porpora MG, 2013).

Vierentwintig vrouwen uit de NAC-groep (33%) moesten uiteindelijk niet geopereerd worden, omdat hun cysten sterk afgenomen of in sommige gevallen volledig verdwenen waren of omdat ze veel minder pijn hadden. Eén vrouw werd zwanger tijdens het onderzoek.

In de controlegroep was er slechts één vrouw (1,4%) die niet geopereerd moest worden.

In een onderzoek bij ratten met endometriose werd NAC vergeleken met leuprolide (een medicijn dat de aanmaak van geslachtshormonen onderdrukt) en amifostine (een medicijn dat gebruikt wordt om de bijwerkingen van chemotherapie te verminderen). Alle drie de behandelingen verminderden endometriose, maar NAC deed het beter dan leuprolide en amifostine (Onalan G, 2014).

©Hilde Maris

Meer info
N-acetylcysteïne. PlaceboNocebo 11.
Endometriose. PlaceboNocebo 23.

Referenties

1. Wu Y, Guo SW. Inhibition of proliferation of endometrial stromal cells by trichostatin A, RU486, CDB-2914, N-acetylcysteine, and ICI 182780. Gynecol Obstet Invest. 2006;62(4):193-205.
2. Pittaluga E, Costa G, Krasnowska E, et al. More than antioxidant: N-acetyl-L-cysteine in a murine model of endometriosis. Fertil Steril. 2010 Dec;94(7):2905-8.
3. Porpora MG, Brunelli R, Costa G, et al. A promise in the treatment of endometriosis: an observational cohort study on ovarian endometrioma reduction by N-acetylcysteine. Evid Based Complement Alternat Med. 2013;2013:240702.
4. Onalan G, Gulumser C, Mulayim B, et al. Effects of amifostine on endometriosis, comparison with N-acetyl cysteine, and leuprolide as a new treatment alternative: a randomized controlled trial. Arch Gynecol Obstet. 2014 Jan;289(1):193-200.