Valeriaan als natuurlijk kalmeer- en slaapmiddel

De wortel van valeriaan (Valeriana officinalis) wordt al eeuwen gebruikt als natuurlijk slaapmiddel. Studies tonen aan dat je door valeriaan sneller in slaap valt en beter slaapt, vergeleken met een placebo. In een van die onderzoeken werd vastgesteld dat de deelnemers die valeriaan namen meer tijd in de zogenaamde tragegolfslaap verbleven. De tragegolfslaap wordt beschouwd als de meest diepe, verkwikkende slaap.

600 mg valeriaan per dag blijkt even effectief als het veel voorgeschreven kalmeermiddel oxazepam (Seresta) (Ziegler, 2002).

Slaapmiddelen zoals diazepam (Valium) kunnen een ‘kater’ veroorzaken de ochtend nadien: wazigheid, sufheid, onhandigheid, enz. Valeriaan (600 mg) heeft geen negatief effect op het reactievermogen, de alertheid en de concentratie, noch na een enkele dosis, noch na meerdere doses (Kuhlmann, 1999). In één studie werden hoge doses valeriaan (tot 1.800 mg per dag) vergeleken met diazepam of een placebo. Valeriaan had geen katereffect, in tegenstelling tot diazepam dat de psychomotorische en verstandelijke functies verminderde (Gutierrez, 2004).

Valeriaan kan ook gebruikt worden voor het voorkomen van de ontwenningsverschijnselen van farmaceutische kalmeermiddelen, zoals benzodiazepines, en om het gebruik van benzodiazepines af te bouwen.

Valeriaan verhoogt de concentratie van de kalmerende neurotransmitter GABA (gamma-aminoboterzuur), die nodig is voor slaap en ontspanning. Valeriaan is zelf een bron van GABA, waardoor het een rechtstreeks kalmerend effect heeft. Het beïnvloedt ook het in de hersenen aanwezige GABA. Het stimuleert het vrijkomen van GABA en remt de afbraak ervan. Op die manier wordt het gehalte aan GABA in de hersenen verhoogd, met ontspanning en slaap tot gevolg.

Valeriaan heeft ook een kalmerende werking op het zenuwstelsel door het verlagen van cortisol en adrenaline (stresshormonen). Het vermindert angst, psychische en lichamelijke stress.

De meeste studies tonen aan dat valeriaan effectief is tegen slapeloosheid wanneer 300 tot 600 mg genomen wordt, een half uur tot een uur voor het slapengaan.

©Hilde Maris

Meer info
Natuurlijke slaap- en kalmeermiddelen. Valeriaan, citroenmelisse & passiflora. PlaceboNocebo 21.
Benzodiazepines. Bijdrage aan agressie & zinloos geweld. PlaceboNocebo 21.

Referenties

1. Bent S, Padula A, Moore D, et al. Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis. Am J Med. 2006 Dec;119(12):1005-12.
2. Gutierrez S, Ang-Lee MK, et al. Assessing subjective and psychomotor effects of the herbal medication valerian in healthy volunteers. Pharmacol Biochem Behav. 2004 May;78(1):57–64.
3. Kuhlmann J, Berger W, et al. The influence of valerian treatment on “reaction time, alertness and concentration” in volunteers. Pharmacopsychiatry. 1999;32:235–41.
4. Pinheiro ML, Alcântara CE, de Moraes M, et al. Valeriana officinalis L. for conscious sedation of patients submitted to impacted lower third molar surgery: A randomized, double-blind, placebo-controlled split-mouth study. J Pharm Bioallied Sci. 2014 Apr;6(2):109-14.
5. Valeriana officinalis [monograph]. Altern Med Rev. 2004 Dec;9(4):438–41.
6. Ziegler G, Ploch M. Efficacy and tolerability of valerian extract LI 156 compared with oxazepam in the treatment of non-organic insomnia: A randomized, double-blind, comparative clinical study. Eur J Med Res. 2002 Nov 25;7(11):480–6.