Hartritmevariabiliteit biofeedback vermindert pijn

Het hartritme is heel complex. Het hart van gezonde mensen klopt niet regelmatig. De tijd tussen twee hartslagen verschilt voortdurend. Dit verschil wordt de hartritmevariabiliteit of hartcoherentie genoemd (het heeft niets te maken met hartritmestoornissen). Hartritmevariabiliteit is een barometer voor de toestand van het autonoom zenuwstelsel en de zelfregulerende systemen in het lichaam, zoals de lichaamstemperatuur, de hormoonhuishouding, het immuunsysteem, de spijsvertering, de ademhaling en de hartslag (Camm AJ, 1996; Taralov ZZ, 2016).

Hartritmevariabiliteit wordt verlaagd door stress, angst, negatieve gedachten en emoties - en verhoogd door positieve gedachten en emoties, ontspanning, yoga, ademhalingsoefeningen, meditatie, …

Een lage hartcoherentie of verminderde hartritmevariabiliteit wordt gelinkt aan chronische stress, een slecht functioneren van de zelfregulerende lichaamsfuncties en een verminderd vermogen van het lichaam om zich aan te passen aan stressvolle omstandigheden en uitdagingen (Camm AJ, 1996; McCraty R, 2015).

Bij chronische pijn is het sympathisch zenuwstelsel overactief en de hartritmevariabiliteit verlaagd. Pijn wordt versterkt door de stressrespons. Als men een beetje pijn heeft, maar veel stress of een verstoorde stressrespons (overactief sympathisch zenuwstelsel) dan wordt de pijn veel erger. Wanneer de stressrespons daalt, wordt de pijn veel draaglijker.

De stressrespons kan verlaagd worden door ademhalingsoefeningen. Via een techniek waarbij de hartritmevariabiliteit gemeten wordt en op een monitor zichtbaar gemaakt wordt, kan men leren om via de juiste ademhaling en aandacht voor de ademhaling de hartritmevariabiliteit te verhogen. Deze techniek, biofeedback genoemd, blijkt effectief voor het verminderen van pijn. Het vermindert ook stress, angst, depressie, vermoeidheid en slaapproblemen, die de pijngewaarwording kunnen verergeren. Hartritmevariabiliteit biofeedback kan bovendien het gebruik van pijnstillers verminderen (Hallman DM, 2011; Berry ME, 2014; Weeks DL, 2015).

Het is een eenvoudige techniek die door iedereen aangeleerd kan worden. Zodra je geleerd hebt hoe je de hartritmevariabiliteit kan verhogen en de stressrespons kan verlagen, kan je dit overal en op elk moment doen, zonder visuele feedback.

©Hilde Maris

Meer info
De wijsheid & intelligentie van het hart. Is het hart het echte brein van het lichaam? PlaceboNocebo 28.
Stress, emoties, liefde & het hart. PlaceboNocebo 27.
Ademhalingsoefeningen. Pranayama, de Buteyko methode & biofeedback hypoventilatie. PlaceboNocebo 26.
Hartcoherentie & ademhaling. Breng je lichaam en geest weer tot rust. PlaceboNocebo 03.

Referenties

1. Berry ME, Chapple IT, Ginsberg JP, et al. Non-pharmacological Intervention for Chronic Pain in Veterans: A Pilot Study of Heart Rate Variability Biofeedback. Glob Adv Health Med. 2014 Mar;3(2):28-33.
2. Camm AJ, et al. Heart rate variability standards of measurement, physiological interpretation, and clinical use. Task Force of the European Society of Cardiology and the North American Society of Pacing and Electrophysiology. Circulation, 1996. 93(5): p. 1043-1065.
3. Hallman DM, Olsson EM, von Schéele B, et al. Effects of heart rate variability biofeedback in subjects with stress-related chronic neck pain: a pilot study. Appl Psychophysiol Biofeedback. 2011 Jun;36(2):71-80.
4. McCraty R. Science of the Heart. Exploring the Role of the Heart in Human Performance. An Overview of Research Conducted by the HeartMath Institute. Volume 2. HeartMath Institute, 2015. ISBN 978-1-5136-0636-1
5. Taralov ZZ, Terziyski KV, Kostianev SS. Heart Rate Variability as a Method for Assessment of the Autonomic Nervous System and the Adaptations to Different Physiological and Pathological Conditions. Folia Med (Plovdiv). 2016 Jul-Sep;57(3):173-80.
6. Weeks DL, Whitney AA, Tindall AG, et al. Pilot Randomized Trial Comparing Intersession Scheduling of Biofeedback Results to Individuals with Chronic Pain: Influence on Psychologic Function and Pain Intensity. Am J Phys Med Rehabil. 2015 Oct;94(10 Suppl 1):869-78.