Antioxidanten voor de behandeling van sikkelcelanemie

Sikkelcelanemie is een aangeboren aandoening die veroorzaakt wordt door een genetische mutatie die de structuur van hemoglobine wijzigt. Het wordt gekenmerkt door misvormde rode bloedcellen of sikkelcellen, die minder soepel zijn dan gezonde rode bloedcellen, gemakkelijker afgebroken worden of samenklonteren en blijven steken in de haarvaatjes (capillairen, heel kleine bloedvaatjes). Dat veroorzaakt doorbloedingsstoornissen en een gebrek aan zuurstof in de weefsels, die in ernstige gevallen kunnen afsterven. Patiënten met sikkelcelanemie hebben vaak ook een verstoorde ontwikkeling, chronische pijn en een verhoogde vatbaarheid voor infecties.

Een van de belangrijkste factoren bij sikkelcelanemie is oxidatieve stress en een gebrek aan antioxidanten. Patiënten met sikkelcelanemie hebben vaak lage bloedwaarden van vitamine E, vitamine C, vitamine A en bètacaroteen, een verlaagde activiteit van de antioxidantenzymen superoxide dismutase (de vorm die koper en zink nodig heeft) en glutathion peroxidase (dat selenium nodig heeft). Ze hebben ook minder omega-3 vetzuren in de celmembraan van de rode bloedcellen. De omega-3 vetzuren worden geoxideerd bij een gebrek aan antioxidanten (Ren H, 2008; Ray D, 2007).

Kinderen met sikkelcelanemie hebben heel vaak een gebrek aan een of meer voedingsstoffen, vooral aan vitamine D, zink, vitamine B6, B12 en foliumzuur. Hoe meer deficiënties, hoe ernstiger het ziektebeeld (Martyres DJ, 2016).

Antioxidanten en ontstekingsremmers zoals N-acetylcysteïne, quercetine, vitamine E, vitamine C, zink, selenium, groene thee extract, knoflookextract, alfa-liponzuur, coënzym Q10 en omega-3 vetzuren worden beschouwd als een belangrijk onderdeel van de behandeling van sikkelcelanemie (Al Balushi H, 2019; Ohnishi ST, 2000; Chan AC, 1999; Daak AA, 2013).

Suppletie met vitamine E (100 mg alfa-tocoferol per dag gedurende zes weken) verhoogt hemoglobine bij kinderen met sikkelcelanemie. Het verlaagt het percentage misvormde rode bloedcellen (sikkelcellen) en verhoogt de weerstand van de rode bloedcellen tegen afbraak (Jaja SI, 2005).

Bij volwassenen met sikkelcelanemie verbetert de doorbloeding door suppletie met 300 mg alfa-tocoferol per dag gedurende zes weken (Gbenebitse S, 2005).

©Hilde Maris

Meer info
Bloedarmoede, een gebrek aan rode bloedcellen, witte bloedcellen en/of bloedplaatjes wordt besproken in PlaceboNocebo 34.

Referenties

1. Al Balushi H, Hannemann A, Rees D, Brewin J, Gibson JS. The Effect of Antioxidants on the Properties of Red Blood Cells From Patients With Sickle Cell Anemia. Front Physiol. 2019;10:976.
2. Chan AC, Chow CK, Chiu D. Interaction of antioxidants and their implication in genetic anemia. Proc Soc Exp Biol Med. 1999 Dec;222(3):274-82.
3. Daak AA, Ghebremeskel K, Hassan Z, et al. Effect of omega-3 (n-3) fatty acid supplementation in patients with sickle cell anemia: randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Am J Clin Nutr. 2013 Jan;97(1):37-44.
4. Gbenebitse S, Jaja SI, Kehinde MO. Effect of changes in plasma vitamin E level of vascular responses and lipid peroxidation in sickle cell anaemia subjects. Niger Postgrad Med J. 2005 Jun;12(2):81-4.
5. Jaja SI, Aigbe PE, Gbenebitse S, et al. Changes in erythrocytes following supplementation with alpha-tocopherol in children suffering from sickle cell anaemia. Niger Postgrad Med J. 2005 Jun;12(2):110-4.
6. Martyres DJ, Vijenthira A, Barrowman N, et al. Nutrient Insufficiencies/Deficiencies in Children With Sickle Cell Disease and Its Association With Increased Disease Severity. Pediatr Blood Cancer. 2016 Jun;63(6):1060-4.
7. Ohnishi ST, Ohnishi T, Ogunmola GB. Sickle cell anemia: a potential nutritional approach for a molecular disease. Nutrition. 2000 May;16(5):330-8.
8. Ray D, Deshmukh P, Goswami K, et al. Antioxidant vitamin levels in sickle cell disorders. Natl Med J India. 2007 Jan-Feb;20(1):11-3.
9. Ren H, Ghebremeskel K, Okpala I, et al. Patients with sickle cell disease have reduced blood antioxidant protection. Int J Vitam Nutr Res. 2008 May;78(3):139-47.