Een gebrek aan vitamine B5 in de hersenen bij neurodegeneratie

Vitamine B5 of pantotheenzuur is een onderdeel van coënzym A (CoA) en acetyl-coënzym A (acetyl-CoA). Acetyl-CoA is een sleutelmolecule in heel veel biochemische processen. Het is onder andere nodig voor de aanmaak van energie uit koolhydraten, eiwitten en vetten, voor de aanmaak van vetzuren, triglyceriden, fosfolipiden, cholesterol, galzouten, prostaglandinen, hormonen en neurotransmitters.

In de hersenen is acetyl-CoA nodig voor de aanmaak van sfingomyeline, een belangrijk bestanddeel van myeline, de beschermende laag rond de zenuwuitlopers. Het is ook nodig voor de aanmaak van de neurotransmitter acetylcholine. Een verstoorde aanmaak van myeline en acetylcholine is een kenmerk van neurodegeneratieve ziektebeelden, zoals alzheimer en de ziekte van Huntington (Ismail N, 2020).

Genetische mutaties (gewijzigde vormen) van de enzymen die nodig zijn voor de aanmaak van coënzym A uit vitamine B5 zijn een oorzaak van genetische neurodegeneratieve ziekten die gekenmerkt worden door parkinsonsachtige bewegingsstoornissen en psychische en verstandelijke stoornissen (Di Meo I, 2019).

Ook een gebrek aan vitamine B5 zelf in de hersenen kan (ernstige) neurodegeneratie veroorzaken.

In de hersenen van mensen met alzheimer en de ziekte van Huntington is de concentratie van vitamine B5 sterk verlaagd, vaak is er zelfs sprake van een ernstig gebrek aan pantotheenzuur. De hersengebieden met de laagste concentraties zijn ook de gebieden die het zwaarst beschadigd zijn.

Een gebrek aan vitamine B5 in de hersenen (en een verlaagde aanmaak van acetyl-CoA) is vermoedelijk een belangrijke oorzaak van neurodegeneratie en dementie, wat voorkomen of mogelijk zelfs omgekeerd kan worden door suppletie met pantotheenzuur (Patassini S, 2019; Xu J, 2020).

©Hilde Maris

Meer info
Voedingsmedicijnen tegen neurodegeneratie. Het beschermende & herstellende effect van plantenstoffen. PlaceboNocebo 46.

Referenties

1. Di Meo I, Carecchio M, Tiranti V. Inborn errors of coenzyme A metabolism and neurodegeneration. J Inherit Metab Dis. 2019;42(1):49‐56.
2. Ismail N, Kureishy N, Church SJ, et al. Vitamin B5 (d-pantothenic acid) localizes in myelinated structures of the rat brain: Potential role for cerebral vitamin B5 stores in local myelin homeostasis. Biochem Biophys Res Commun. 2020;522(1):220‐225.
3. Patassini S, Begley P, Xu J, et al. Cerebral Vitamin B5 (D-Pantothenic Acid) Deficiency as a Potential Cause of Metabolic Perturbation and Neurodegeneration in Huntington's Disease. Metabolites. 2019;9(6):113. Published 2019 Jun 11.
4. Xu J, Patassini S, Begley P, et al. Cerebral deficiency of vitamin B5 (d-pantothenic acid; pantothenate) as a potentially-reversible cause of neurodegeneration and dementia in sporadic Alzheimer's disease [published online ahead of print, 2020 May 4]. Biochem Biophys Res Commun. 2020;S0006-291X(20)30919-0.