Vitamine D voor mensen met lupus

Systemische lupus erythematosus (SLE), vaak kortweg lupus genoemd, is een auto-immuunziekte waarbij het bindweefsel beschadigd wordt. Erythematosus verwijst naar rode vlekken op de huid (erytheem), systemisch betekent in heel het lichaam. Bij lupus wordt heel het lichaam aangetast: de huid, het bindweefsel, de nieren, het hart, de bloedvaten, het zenuwstelsel, de spieren en andere organen.

Bij SLE worden auto-antilichamen aangemaakt tegen onderdelen van de celkern, onder andere tegen DNA (het genetisch materiaal). Ze worden anti-nucleaire auto-antilichamen genoemd. Ze zorgen ervoor dat DNA of andere onderdelen van de celkern door het immuunsysteem vernietigd worden. Dit soort auto-antilichamen zijn bij heel veel auto-immuunziekten in mindere of meerdere mate actief, maar bij lupus kunnen ze extreem hoog zijn (Han S, 2015).
Ze zijn kenmerkend voor auto-immuunziekten waarbij heel het lichaam aangetast wordt, zoals reumatoïde artritis en systemische sclerose.

Een verhoogde aanmaak van anti-nucleaire auto-antilichamen wordt gelinkt aan te veel DNA-schade die niet hersteld wordt, enerzijds door een gebrek aan factoren die DNA beschermen en anderzijds door een verminderd vermogen om DNA-schade te herstellen (Souliotis VL, 2019).
Wanneer DNA niet hersteld kan worden, moet het afgebroken worden. Dat gebeurt onder andere door het immuunsysteem.

Een van de factoren die nodig zijn voor DNA-herstel is vitamine D. Een gebrek aan vitamine D is gelinkt aan een verhoogde aanmaak van anti-nucleaire auto-antilichamen en meer auto-immuniteit bij mensen met lupus (Ritterhouse LL, 2011). Suppletie met vitamine D verlaagt het aantal anti-nucleaire auto-antilichamen (Franco AS, 2017).

In een recent grootschalig onderzoek werd de vitamine D-status van mensen met lupus gemeten. Een derde van de patiënten had extreem lage bloedwaarden van vitamine D (4 tot 14,4 ng/ml). Deze mensen hadden een ernstiger ziektebeeld en ook veel meer kans op metabole stoornissen, zoals een te hoge bloeddruk, te veel triglyceriden (vetten) in het bloed, te weinig HDL (de zogenaamde goede cholesterol) en insulineresistentie (de voorloper van diabetes) (Chew C, 2021).

Corticosteroïden, ontstekingsremmende medicijnen die vaak gebruikt worden bij auto-immuunziekten, verlagen de bloedwaarden van vitamine D. Mensen die corticosteroïden nemen, hebben veel meer kans op een ernstig gebrek aan vitamine D (Skversky AL, 2011).

Wanneer je lupus of een andere auto-immuunziekte hebt, is het aangeraden om je bloedwaarden van vitamine D te laten meten. Een gebrek aan vitamine D kan gemakkelijk gecorrigeerd worden met vitamine D-suppletie. Voldoende vitamine D is belangrijk voor alle lichaamsfuncties.

©Hilde Maris

Meer info
De preventie en behandeling van auto-inflammatoire en auto-immuunziekten zoals lupus wordt besproken in PlaceboNocebo 52.
De sleutelrol van vitamine D bij alle huidaandoeningen & het belang van zonlicht voor de huid en de algemene gezondheid wordt besproken in PlaceboNocebo 51.

Referenties:

1. Chew C, Reynolds JA, Lertratanakul A, et al. Lower vitamin D is associated with metabolic syndrome and insulin resistance in systemic lupus: data from an international inception cohort. Rheumatology (Oxford). 2021 Feb 8:keab090. doi: 10.1093/rheumatology/keab090. Epub ahead of print. PMID: 33555325.
2. Franco AS, Freitas TQ, Bernardo WM, Pereira RMR. Vitamin D supplementation and disease activity in patients with immune-mediated rheumatic diseases: A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2017;96(23):e7024.
3. Han S, Zhuang H, Shumyak S, Yang L, Reeves WH. Mechanisms of autoantibody production in systemic lupus erythematosus. Front Immunol. 2015;6:228. Published 2015 May 13.
4. Ritterhouse LL, Crowe SR, Niewold TB, et al. Vitamin D deficiency is associated with an increased autoimmune response in healthy individuals and in patients with systemic lupus erythematosus. Ann Rheum Dis. 2011;70(9):1569-1574.
5. Skversky AL, Kumar J, Abramowitz MK, et al. Association of glucocorticoid use and low 25-hydroxyvitamin D levels: results from the National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES): 2001-2006. J Clin Endocrinol Metab. 2011 Dec;96(12):3838-45. doi: 10.1210/jc.2011-1600. Epub 2011 Sep 28. PMID: 21956424; PMCID: PMC3232615.
6. Souliotis VL, Vlachogiannis NI, Pappa M, Argyriou A, Ntouros PA, Sfikakis PP. DNA Damage Response and Oxidative Stress in Systemic Autoimmunity. Int J Mol Sci. 2019;21(1):55. Published 2019 Dec 20.