Meditatie wijzigt de activiteit van genen

Stress heeft een negatief effect op de activiteit van uiteenlopende genen, met name genen die betrokken zijn bij de manier waarop het immuunsysteem werkt, en genen die de balans tussen ontsteking en het opheffen van ontsteking regelen. Langdurige stress verstoort de immuniteit, veroorzaakt chronische ontsteking en versnelt het cellulaire verouderingsproces.

Mind-body technieken die stress verminderen of de reactie op stress verbeteren, kunnen het omgekeerde effect hebben. Vooral van meditatie is in verschillende onderzoeken vastgesteld dat het de activiteit van genen kan wijzigen.

Genen kunnen uitgeschakeld worden door een proces dat methylatie heet. Dat wil zeggen dat de genen nog wel aanwezig zijn, maar niet of veel minder actief zijn. Op dezelfde manier kunnen genen ook aangeschakeld worden, door demethylatie. Dat gebeurt constant overal in het lichaam, onder invloed van de omgeving en wat er in je lichaam gebeurt. Het wordt bijvoorbeeld sterk bepaald door wat je eet, of je actief of inactief bent, of je veel blootgesteld wordt aan toxische stoffen, en heel veel andere factoren. Ook stress schakelt bepaalde genen uit en andere aan.

In een recent onderzoek werd een genetisch profiel gemaakt van proefpersonen die ofwel een dag (acht uur) mindfulness meditatie beoefenden, ofwel gewoon een ontspannen dag doorbrachten (controlegroep). De proefpersonen die moesten mediteren waren allemaal ervaren mediteerders.

Na een dag mindfulness meditatie was de methylatie van 61 genen aanzienlijk gewijzigd. Het ging om genen die betrokken zijn bij de immuniteit, ontsteking, veroudering, het herstel van beschadigd DNA en neurologische processen. Bij de proefpersonen die niet mediteerden, werden geen wijzigingen gemeten.

Mediteren doet dus veel meer dan ‘gewoon’ stress verminderen. Regelmatig mediteren kan volgens de onderzoekers de negatieve impact van stress tegengaan en een diepgaand effect op je algemene gezondheid hebben (Chaix R, 2020).

©Hilde Maris

Referentie:
Chaix R, Fagny M, Cosin-Tomás M, et al. Differential DNA methylation in experienced meditators after an intensive day of mindfulness-based practice: Implications for immune-related pathways. Brain Behav Immun. 2020 Feb;84:36-44. doi: 10.1016/j.bbi.2019.11.003. Epub 2019 Nov 13. PMID: 31733290; PMCID: PMC7010561.