Antibiotica verstoren de hersenontwikkeling van kinderen, probiotica bieden bescherming

Antibiotica worden, om verschillende redenen, vaak gegeven aan baby’s en jonge kinderen. Dat heeft een negatieve impact op hun darmflora, die onder andere een sleutelrol speelt in het immuunsysteem. Een gezonde darmflora is ook enorm belangrijk voor de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel van jonge kinderen.

Zowel in dierenonderzoek als bij kinderen zelf is aangetoond dat het gebruik van antibiotica in de vroege levensfase de hersenontwikkeling verstoort en meer kans geeft op neuro-psychiatrische en neurocognitieve stoornissen, dat wil zeggen verstandelijke, psychische en/of emotionele problemen.

Bij muizen heeft men ook werkelijk veranderingen in bepaalde hersengebieden (de frontale cortex en amygdala) vastgesteld die gelinkt worden aan ontwikkelingsstoornissen en neuro-psychiatrische aandoeningen. De activiteit van verschillende genen in de hersenen wordt verstoord door antibioticagebruik in de vroege levensfase (Volkova A, 2021).

Kinderen die in de eerste zes maanden van hun leven antibiotica kregen, hebben tegen de tijd dat ze elf jaar zijn vaker problemen met het begrijpen van taal, het opnemen en verwerken van kennis en informatie, en het controleren van gedrag en handelingen. Ze hebben meer last van impulsiviteit, hyperactiviteit, adhd, angst en emotionele problemen dan kinderen die in het begin van hun leven geen antibiotica kregen (Slykerman RF, 2019).

In een ander onderzoek, bij meer dan 14.000 kinderen, kwam men tot een gelijkaardige conclusie, maar daar keek men ook naar immunologische en metabole ziektebeelden. Het gebruik van antibiotica in de eerste twee levensjaren gaf een verhoogd risico op astma, hooikoorts, eczeem, coeliakie (glutenintolerantie), overgewicht, obesitas en adhd. Vaak hadden de kinderen een combinatie van deze aandoeningen, vooral wanneer ze meerdere antibioticakuren kregen (Aversa Z, 2020).

Een alternatief voor antibiotica zijn probiotica, bacteriën die van nature in gezonde darmen aanwezig zijn, zoals lactobacillen en bifidobacteriën. Suppletie met probiotica kan ingezet worden voor het behandelen van alle soorten infectieziekten, onder andere darminfecties, luchtweginfecties en urineweginfecties. Ze zijn ook doeltreffend tegen antibioticaresistente infecties.

Wanneer baby’s in de eerste zes maanden van hun leven probiotica krijgen, hebben ze later in hun leven minder kans op ontwikkelingsstoornissen. In één studie kreeg een groep baby’s de eerste zes maanden van hun leven een supplement met Lactobacillus rhamnosus GG. Een andere groep baby’s kreeg een placebo. In de groep kinderen die als baby een placebo kregen, had 17% op de leeftijd van dertien jaar adhd of autismespectrumstoornis. Van de kinderen die als baby de probiotica kregen, had geen enkel kind een neuro-psychiatrische stoornis op de leeftijd van dertien jaar (Pärtty A, 2015).

Wanneer je baby of kind last heeft van immuunproblemen, infecties, huiduitslag, maagdarmklachten, enz. kan je beter kiezen voor probiotica en/of prebiotica dan voor antibiotica. Het zal misschien iets langer duren voor de klachten verdwenen zijn (antibiotica werken vaak heel snel), maar de kans dat ze later terugkomen is veel kleiner. Een gezonde darmflora is bovendien een belangrijke basis voor een goede gezondheid later in het leven. Dat kan je met antibiotica niet bereiken, integendeel.

Het nemen van probiotica tijdens de zwangerschap kan ook zorgen voor een gezondere darmflora van de baby en een betere ontwikkeling van de hersenen (Lu J, 2020).

©Hilde Maris

Meer info
De darmflora. Oorzaken en gevolgen van een verstoord microbieel evenwicht. PlaceboNocebo 57.
Antibioticaresistentie. Probiotica als alternatief. PlaceboNocebo 33.

Referenties:

1. Aversa Z, Atkinson EJ, Schafer MJ, et al. Association of Infant Antibiotic Exposure With Childhood Health Outcomes. Mayo Clin Proc. 2021 Jan;96(1):66-77. doi: 10.1016/j.mayocp.2020.07.019. Epub 2020 Nov 16. PMID: 33208243; PMCID: PMC7796951.
2. Lu J, Lu L, Yu Y, et al. Maternal administration of probiotics promotes brain development and protects offspring's brain from postnatal inflammatory insults in C57/BL6J mice. Sci Rep. 2020 May 18;10(1):8178. doi: 10.1038/s41598-020-65180-0. PMID: 32424168; PMCID: PMC7235088.
3. Pärtty A, Kalliomäki M, Wacklin P, et al. A possible link between early probiotic intervention and the risk of neuropsychiatric disorders later in childhood: a randomized trial. Pediatr Res. 2015 Jun;77(6):823-8. doi: 10.1038/pr.2015.51. Epub 2015 Mar 11. PMID: 25760553.
4. Slykerman RF, Coomarasamy C, Wickens K, et al. Exposure to antibiotics in the first 24 months of life and neurocognitive outcomes at 11 years of age. Psychopharmacology (Berl). 2019 May;236(5):1573-1582. doi: 10.1007/s00213-019-05216-0. Epub 2019 Apr 30. PMID: 31041458.
5. Volkova A, Ruggles K, Schulfer A, et al. Effects of early-life penicillin exposure on the gut microbiome and frontal cortex and amygdala gene expression. iScience. 2021 Jul 15;24(7):102797. doi: 10.1016/j.isci.2021.102797. PMID: 34355145; PMCID: PMC8324854.