Langer slapen vermindert de aanleg om dik te worden

“Het zit in de familie…”. We kennen het allemaal, dat deprimerende zinnetje dat ons dwingt om ons erbij neer te leggen dat we slechte knieën hebben, ons hele leven met onze darmen zullen sukkelen of aanleg hebben om dik te worden. We geven onze genen veel meer macht dan ze eigenlijk hebben.

Uit een recente studie met tweelingen blijkt dat één enkele eenvoudige maatregel je genen een toontje lager laat zingen. Bij de tweelingen die minder dan zeven uur per nacht slapen, bepalen genetische factoren voor 70% of ze overgewicht hebben of niet. Omgevingsfactoren, zoals voeding en beweging, dragen bij deze tweelingen slechts voor 4% bij aan het verschil. Bij de tweelingen die negen uur of meer per nacht slapen daalt de invloed van de genen naar 32% en stijgt die van voeding en beweging naar 51%.

Een paar uurtjes extra slaap kunnen je zogenaamde overgewicht-genen dus het zwijgen opleggen en je in staat stellen de vruchten te plukken van dieet en beweging. Het lijkt te eenvoudig en te gemakkelijk om waar te zijn. Er zijn echter een aantal goed bestudeerde mechanismen die het effect van slaap op je gewicht verklaren.

Bij een gebrek aan slaap daalt de concentratie van het hormoon leptine in je bloed en maak je meer ghreline aan. Leptine is een hormoon dat aangeeft dat je verzadigd bent, ghreline geeft het signaal dat je honger hebt. Dit gaat heel snel. Al na twee nachten slaapgebrek daalt leptine met gemiddeld 18% en stijgt ghreline met gemiddeld 28%. Dat betekent dat je de volgende dag meer honger hebt.

Leptine en ghreline zijn niet de enige hormonen die uit balans geraken bij een slaaptekort. Voor het lichaam is te weinig slapen een vorm van permanente stress, en dat verstoort heel het hormonaal evenwicht. Insuline, dat de bloedsuikerspiegel helpt regelen, en cortisol, het zogenaamde stresshormoon, zijn chronisch verhoogd bij mensen die te weinig slapen. Beide hormonen stimuleren de vetopslag, vooral rond de taille.

Een gebrek aan slaap wordt niet alleen gelinkt aan overgewicht, maar ook aan diabetes, hart- en vaatziekten, verminderde weerstand, geheugenverlies en gebrek aan concentratie.

Mensen die zichzelf toestaan om langer te slapen, hebben minder kans op metabole ziekten. Bovendien verhogen ze hun weerstand tegen infecties en verbeteren ze hun mentale prestaties en hun concentratie. Jezelf kostbare slaap ontzeggen omdat je ‘zo veel werk’ hebt, brengt je alleen maar meer in de problemen. Die paar uurtjes per nacht extra slaap zijn geen ‘verloren tijd’. Ze houden je lichaam en je hersenen fit en stellen je in staat om beter te presteren en efficiënter te werken.

©Hilde Maris

Meer info
Slaapstoornissen & overgewicht. Het verband tussen slaapgebrek, vetopslag, honger & te veel eten. PlaceboNocebo 36.

Referenties

1. Watson NF, Harden KP, Buchwald D, et al. Sleep duration and body mass index in twins: a gene-environment interaction. Sleep. 2012 May 1;35(5):597-603.
2. Aldabal L, Bahammam AS. Metabolic, endocrine, and immune consequences of sleep deprivation. Open Respir Med J. 2011;5:31-43.