Vitamine B2 beschermt tegen de schadelijke gevolgen van een beroerte

Een beroerte wordt meestal veroorzaakt door een blokkering of vermindering van de bloedtoevoer naar of in de hersenen door een bloedklonter, met als gevolg zuurstoftekort (ischemie) in een bepaald deel van de hersenen. De schade die veroorzaakt wordt aan de hersenen tijdens en na een beroerte is vooral het gevolg van een gebrek aan zuurstof en glucose, waardoor de hersencellen beschadigd worden en kunnen afsterven. Een belangrijke factor hierbij is glutamaat excitotoxiciteit.

Glutamaat is een neurotransmitter die de overdracht van signalen tussen zenuwcellen stimuleert en de zenuwcellen ‘prikkelt’. Dat is nodig voor een gezonde hersenfunctie, voor het geheugen, het leervermogen en de verstandelijke functies. Glutamaat zit vooral binnen in de zenuwcellen of hersencellen (neuronen). Wanneer zich te veel glutamaat buiten de hersencellen bevindt (extracellulair), kan dat de hersencellen te veel prikkelen en beschadigen. Dat noemt men glutamaat excitotoxiciteit.

Er zijn een aantal mechanismen die de zenuwcellen beschermen tegen te veel extracellulair glutamaat. Glutamaat kan opgenomen worden door de omliggende cellen (de gliacellen) en omgezet worden in glutamine, dat de hersencellen niet prikkelt. Het kan ook omgezet worden in de kalmerende neurotransmitter gamma-aminoboterzuur (GABA) of ingebouwd worden in de antioxidant glutathion.

Glutamaat kan ook opgenomen worden door de endotheelcellen van de bloedvaten (de bloedhersenbarrière) en gebruikt worden voor de aanmaak van energie. Wanneer de concentratie glutamaat in de endotheelcellen hoger is dan die in het bloed, ‘stroomt’ glutamaat in het bloed.

Bij een beroerte komt er plots heel veel glutamaat uit de cellen in de ruimte tussen de cellen vrij. De natuurlijke beschermingsmechanismen worden overspoeld en kunnen zoveel glutamaat niet verwijderen (onder andere door een gebrek aan energie). Als gevolg daarvan worden de zenuwcellen, de omliggende cellen en de bloedhersenbarrière beschadigd door glutamaat excitotoxiciteit. Dat is een van de factoren die bijdragen aan de hersenschade die volgt na een beroerte.

Een hoge concentratie glutamaat in het bloed is een voorspeller van de mate van hersenschade in de 48 uur na een beroerte. Wanneer de concentratie glutamaat in het bloed daalt, kan glutamaat uit de hersenen in het bloed stromen. Wanneer dat niet snel genoeg gebeurt, is er meer kans op neurologische schade.

De laatste jaren doet men onderzoek naar zogenaamde glutamaatgrijpers, stoffen die glutamaat in het bloed kunnen ‘vangen’ en verwijderen. Eigenlijk wordt glutamaat niet echt verwijderd, maar omgezet in een ander aminozuur. Het nadeel van deze therapie is dat het heel snel moet gebeuren, binnen de drie à vier uur na de beroerte (Castillo J, 2016).

In een recent onderzoek werden 1.120 stoffen onderzocht om te zien of ze glutamaat konden ‘grijpen’. De meerderheid (90%) van die stoffen waren medicijnen. De stof die het meest effectief was, was vitamine B2 (riboflavine). Vitamine B2 werd vervolgens getest bij dieren. Het deed het glutamaatgehalte in het bloed afnemen en dit werd weerspiegeld door een afname van de ernst van de beroerte. Daarna werd het getest in een klinische studie bij mensen. Mensen met een beroerte kregen binnen de drie uur 20 mg intraveneus vitamine B2 of een placebo. Bij diegenen die vitamine B2 kregen, daalde glutamaat in het bloed meer dan bij diegenen die een placebo kregen. In de groep die B2 kreeg was de beroerte gemiddeld minder ernstig dan in de placebogroep (da Silva-Candal A, 2018).

Er zijn ook nog andere natuurlijke stoffen die via verschillende mechanismen beschermen tegen glutamaat excitotoxiciteit (zie kader). Ze kunnen ook preventief genomen worden om de ernst van een beroerte te beperken en het herstel te bevorderen.

Nutriënten die beschermen tegen glutamaat excitotoxiciteit

©Hilde Maris

Meer info
Beroerte. Herstel bevorderen & een nieuwe beroerte voorkomen. PlaceboNocebo 28.
GABA & glutamaat. De dirigenten van de hersenfuncties. PlaceboNocebo 37.
Vitamine B2. Energie, gezonde genen & een gezond zenuwstelsel. PlaceboNocebo 18.

Referenties

1. Castillo J, Loza MI, Mirelman D, et al. A novel mechanism of neuroprotection: Blood glutamate grabber. J Cereb Blood Flow Metab. 2016 Feb;36(2):292-301.
2. da Silva-Candal A, Pérez-Díaz A, Santamaría M, et al. Clinical validation of blood/brain glutamate grabbing in acute ischemic stroke. Ann Neurol. 2018 Aug;84(2):260-273.