Een gebrek aan vitamine C veroorzaakt spierverlies

Vitamine C (ascorbinezuur) wordt algemeen beschouwd als een immuunversterkende vitamine, maar voldoende vitamine C is ook belangrijk voor het voorkomen van spierverlies (sarcopenie) en het behoud van de lichamelijke conditie.

Sarcopenie is het verlies van spiermassa, spierkracht en spierfunctie. Het wordt vaak bestempeld als een ouderdomsziekte. Hoewel het inderdaad vooral voorkomt bij oudere mensen, is ouder worden op zich niet de oorzaak. Spieren kwijnen weg (atrofiëren) wanneer ze niet gebruikt worden en wanneer ze niet gevoed worden. Oudere mensen bewegen vaak minder en eten minder of eenzijdig. Toch zijn er ook veel oude mensen die geen sarcopenie hebben.

Aan de andere kant kan sarcopenie evengoed voorkomen bij jongere mensen die niet bewegen, niet genoeg (eiwitten) eten en mensen met neurologische ziekten of metabole aandoeningen zoals metabool syndroom, diabetes, obesitas en te veel buikvet (Kim TN, 2010; Johnson Stoklossa CA, 2017).

Sarcopenie komt zelfs voor bij kinderen, onder andere bij kinderen met chronische inflammatoire darmziekten, zoals de ziekte van Crohn, en een gebrek aan vitamine D (Mager DR, 2018).

Spierverlies wordt algemeen toegeschreven aan een gebrek aan beweging en te weinig eiwitten eten, maar een heel belangrijke oorzaak van spierafbraak is chronische oxidatieve stress (te veel vrije radicalen en te weinig antioxidanten) en chronische ontsteking (inflammatie).

Vitamine C is zowel een antioxidant als een ontstekingsremmer en voldoende vitamine C is belangrijk om de spieren te beschermen tegen beschadiging. Vitamine C is ook nodig voor de aanmaak van carnitine, een belangrijke energiebron voor de spieren.

Uit onderzoek bij dieren blijkt dat de spiermassa aanzienlijk afneemt bij een langdurig gebrek aan vitamine C en dat dit ook weer hersteld kan worden door suppletie met vitamine C (Takisawa S, 2019).

Ook bij ouderen en mensen van middelbare leeftijd (42 tot 82 jaar) worden een lage inname van vitamine C en lage bloedwaarden van vitamine C gelinkt aan meer spierverlies (Lewis LN, 2020). Vrouwen met een gemiddelde leeftijd van 75 jaar die hogere bloedwaarden van vitamine C hebben, hebben meer spierkracht dan hun leeftijdgenoten met lage bloedwaarden van vitamine C (Saito K, 2011).

©Hilde Maris

Meer info
Spierverlies wordt uitgebreid besproken in PlaceboNocebo 40.

Referenties:

1. Johnson Stoklossa CA, Sharma AM, Forhan M, et al. Prevalence of Sarcopenic Obesity in Adults with Class II/III Obesity Using Different Diagnostic Criteria. J Nutr Metab. 2017;2017:7307618. doi: 10.1155/2017/7307618. Epub 2017 Mar 22. PMID: 28421144; PMCID: PMC5380855.
2. Kim TN, Park MS, Yang SJ, et al. Prevalence and determinant factors of sarcopenia in patients with type 2 diabetes: the Korean Sarcopenic Obesity Study (KSOS). Diabetes Care. 2010 Jul;33(7):1497-9. doi: 10.2337/dc09-2310. Epub 2010 Apr 22. Erratum in: Diabetes Care. 2010 Oct;33(10):2294. PMID: 20413515; PMCID: PMC2890348.
3. Lewis LN, Hayhoe RPG, Mulligan AA, et al. Lower Dietary and Circulating Vitamin C in Middle- and Older-Aged Men and Women Are Associated with Lower Estimated Skeletal Muscle Mass. J Nutr. 2020 Oct 12;150(10):2789-2798. doi: 10.1093/jn/nxaa221. PMID: 32851397; PMCID: PMC7549302.
4. Mager DR, Carroll MW, Wine E, et al. Vitamin D status and risk for sarcopenia in youth with inflammatory bowel diseases. Eur J Clin Nutr. 2018 Apr;72(4):623-626. doi: 10.1038/s41430-018-0105-2. Epub 2018 Feb 1. PMID: 29391593.
5. Saito K, Yokoyama T, Yoshida H, et al. A significant relationship between plasma vitamin C concentration and physical performance among Japanese elderly women. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2012 Mar;67(3):295-301. doi: 10.1093/gerona/glr174. Epub 2011 Sep 20. PMID: 21934124.
6. Takisawa S, Funakoshi T, Yatsu T, Nagata K, Aigaki T, Machida S, Ishigami A. Vitamin C deficiency causes muscle atrophy and a deterioration in physical performance. Sci Rep. 2019 Mar 20;9(1):4702. doi: 10.1038/s41598-019-41229-7. PMID: 30894591; PMCID: PMC6426981.