Hogere doses omega-3 nodig voor de preventie van alzheimer?

Een lage inname van het omega-3 vetzuur docosahexaeenzuur (DHA) wordt gelinkt aan een verhoogd risico op alzheimer. Bij lage bloedwaarden van DHA ziet men vaak meer opstapeling van het eiwit amyloid-bèta in de hersenen, wat beschouwd wordt als een van de belangrijkste kenmerken van alzheimer.

In dierenstudies is aangetoond dat suppletie met omega-3 vetzuren (vooral DHA) alzheimer voorkomt of de progressie afremt. Bij mensen zijn de resultaten van klinisch onderzoek echter teleurstellend.

Volgens sommige onderzoekers worden er te lage doseringen gebruikt. In de meeste klinische studies wordt 1.000 mg DHA (of minder) genomen. Dat verhoogt bij de meeste mensen de bloedwaarden van DHA wel, maar niet de concentratie van DHA in het hersen- en ruggenmergvocht. De bloedwaarden zeggen dus niets over de concentratie van dit vetzuur in de hersenen, terwijl het vooral daar verhoogd moet worden. Er zijn hogere doses DHA nodig voor voldoende beschikbaarheid in de hersenen.

Bij mensen met het APOE4-gen, de genetische variant die gelinkt wordt aan een verhoogd risico op alzheimer, stijgen de bloedwaarden van DHA veel minder door suppletie dan bij mensen zonder dit gen. Bovendien zorgt deze genetische variant ervoor dat er minder omega-3 vetzuren (zowel DHA als EPA) de hersenen bereiken. Mensen met het APOE4-gen hebben dus nog hogere doses nodig.

In een recente klinische studie werd het effect van een hogere dosis DHA getest bij mensen met een verhoogd risico op alzheimer, een zittend leven en een lage inname van vette vis. Vijftien deelnemers waren drager van het APOE4-gen, de achttien anderen waren geen drager. Alle deelnemers kregen ook een vitamine B-complex (met 1.000 µg B12, 100 mg B6 en 800 µg foliumzuur per dag) omdat de B-vitaminen nodig zijn voor de omzetting van de omega-3 vetzuren in hun verschillende vormen. Een deel van de proefpersonen kreeg zes maanden lang 2.152 mg DHA per dag. De andere deelnemers kregen een placebo.

Na zes maanden was bij de groep die het supplement kreeg DHA in het bloed 200% hoger en EPA 43% hoger dan bij de placebogroep. DHA in het hersen- en ruggenmergvocht was 28% hoger bij de DHA-groep dan bij de placebogroep. Bij de dragers van het APOE4-gen waren deze waarden lager dan bij de deelnemers zonder het gen. Dat wil zeggen dat bij mensen met APOE4 met dezelfde hoeveelheid DHA niet dezelfde concentratie DHA in de hersenen bereikt werd. Ook EPA was in het hersenvocht drie keer lager bij de proefpersonen met het APOE4-gen dan bij diegenen zonder het gen.

Dat betekent volgens de onderzoekers dat de omega-3 vetzuren bij de APOE4-dragers ofwel worden opgebruikt voor andere functies, ofwel verloren gaan, ofwel niet goed worden opgenomen in de hersenen (Arellanes IC, 2020).

Mogelijk gaat het eerder om een gebrek aan antioxidanten, waardoor de omega-3 vetzuren geoxideerd (beschadigd) worden. Bij dragers van het APOE4-gen wordt DHA sneller geoxideerd (Tomaszewski N, 2020). Bij alzheimer wordt een verhoogde concentratie van geoxideerd DHA in het centraal zenuwstelsel gevonden. Geoxideerd DHA is toxisch voor de zenuwcellen (Long EK, 2008). Dat kan verklaren waarom er minder DHA (of EPA) in het bloed en het hersenvocht gemeten wordt, zelfs bij een hoge inname van omega-3 vetzuren. DHA kan tegen oxidatie beschermd worden door een hoge inname van vitamine E, vitamine C, alfa-liponzuur, polyfenolen en flavonoïden.

Een gebrek aan antioxidanten en te veel oxidatieve stress verhoogt ook de opstapeling van amyloid-bèta. Het is aangeraden om omega-3 suppletie altijd te combineren met een mix van antioxidanten en met curcumine en vitamine D, die beide de opstapeling van amyloïd-bèta kunnen verminderen (Alamro AA, 2020).

©Hilde Maris

Meer info
Essentiële vetzuren. Het belang van de juiste vetten & een optimaal vetzuurmetabolisme. PlaceboNocebo 13.
Alzheimer wordt besproken in PlaceboNocebo 20.

Referenties:

1. Alamro AA, Alsulami EA, Almutlaq M, et al. Therapeutic Potential of Vitamin D and Curcumin in an In Vitro Model of Alzheimer Disease. J Cent Nerv Syst Dis. 2020 May 27;12:1179573520924311. doi: 10.1177/1179573520924311. PMID: 32528227; PMCID: PMC7262829.
2. Arellanes IC, Choe N, Solomon V, et al. Brain delivery of supplemental docosahexaenoic acid (DHA): A randomized placebo-controlled clinical trial. EBioMedicine. 2020 Sep;59:102883. doi: 10.1016/j.ebiom.2020.102883. Epub 2020 Jul 17. PMID: 32690472; PMCID: PMC7502665.
3. Long EK, Murphy TC, Leiphon LJ, et al. Trans-4-hydroxy-2-hexenal is a neurotoxic product of docosahexaenoic (22:6; n-3) acid oxidation. J Neurochem. 2008 May;105(3):714-24. doi: 10.1111/j.1471-4159.2007.05175.x. Epub 2008 Jan 8. PMID: 18194211.
4. Tomaszewski N, He X, Solomon V, et al. Effect of APOE Genotype on Plasma Docosahexaenoic Acid (DHA), Eicosapentaenoic Acid, Arachidonic Acid, and Hippocampal Volume in the Alzheimer's Disease Cooperative Study-Sponsored DHA Clinical Trial. J Alzheimers Dis. 2020;74(3):975-990. doi: 10.3233/JAD-191017. PMID: 32116250; PMCID: PMC7156328.