Plantensterolen als immunomodulators bij hooikoorts

Fytosterolen zijn vetachtige stoffen in planten met een structuur die sterk gelijkt op die van cholesterol en andere steroïden. Ze zijn aanwezig in alle planten, vooral in noten, zaden en volle granen. Ze zijn vooral bekend voor hun cholesterolverlagend effect, maar ze hebben ook ontstekingsremmende, immunomodulerende eigenschappen die hen bijzonder interessant maken voor de preventie of behandeling van chronische ontstekingsziekten, zoals allergische en auto-immune aandoeningen. Ze worden zelfs beschouwd als een mogelijk alternatief voor corticosteroïden en andere ontstekingsremmers. Ze temperen niet alleen een overmatig immuunsysteem, maar verhogen ook de weerstand tegen ziekteverwekkers.

Fytosterolen zijn slecht vertegenwoordigd in het doorsnee westerse voedingspatroon, dat meestal te weinig onbewerkte plantaardige voedingsmiddelen bevat. De inname ervan kan verhoogd worden door meer ongeraffineerde plantaardige voeding te eten, vooral noten, zaden, volle granen, peulvruchten, groenten en fruit. Voor het behandelen van inflammatoire aandoeningen zoals allergie kunnen ze ook als supplement genomen worden.

Fytosterolen komen voor in twee vormen: sterolen en stanolen. In de voeding zitten vooral sitosterol, campesterol en stigmasterol, waarvan bèta-sitosterol de meest vertegenwoordigde en de meest bestudeerde is. Slechts tien procent van de fytosterolen in de voeding zijn stanolen (vooral sitostanol en campestanol). Een deel van de sterolen komt voor in de vorm van sterolinen, dat zijn aan suikers gebonden sterolen. In supplementen gebruikt men meestal geïsoleerde fytosterolen en -stanolen. Ze worden dan plantensterolen genoemd.

Suppletie met plantensterolen (algemeen) of bèta-sitosterol heeft een immuunonderdrukkend effect bij allergische en auto-immune aandoeningen, een pijnstillend en ontstekingsremmend effect bij ziektebeelden die gepaard gaan met overmatige ontsteking en een immuunversterkend effect tegen bacteriële en virale infecties en bij een verzwakte weerstand (Bouic PJ, 2001; Han NR, 2014; Liu R, 2019; Paniagua-Pérez R, 2016; Valerio M, 2011; Zhou BX, 2020).

In dierenstudies vermindert bèta-sitosterol ontsteking meer dan de niet-steroïde ontstekingsremmer ibuprofen en de corticosteroïde prednison (Paniagua-Pérez R, 2016).

Zowel sterolen als sterolinen beïnvloeden het immuunsysteem. Sterolinen versterken de werking van sterolen, dus de combinatie heeft een groter effect. Volgens sommige onderzoekers is de optimale verhouding 100:1 sterolen/sterolinen. Deze combinatie geeft in enkele studies gunstige effecten bij een verstoord immuunsysteem, ook bij allergische rhinitis (Bouic PJ, 1999; Brittle W, 2001; Aivazis V, 2008).

©Hilde Maris

Meer info
Fytosterolen. Nieuwe medicijnen voor het immuunsysteem? PlaceboNocebo 52.

Referenties:

1. Aivazis V, Maratou E, Bourli E et al. Clinical and laboratory health changes in children with allergic rhinitis after 6 months treatment with combination of beta-sitosterol and beta-sitosterol glucoside. J Pediatrics 2008;8(3):207-12.
2. Bouic PJ, Lamprecht JH. Plant sterols and sterolins: a review of their immune-modulating properties. Altern Med Rev. 1999 Jun;4(3):170-7. PMID: 10383481.
3. Bouic PJ. The role of phytosterols and phytosterolins in immune modulation: a review of the past 10 years. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2001 Nov;4(6):471-5. doi: 10.1097/00075197-200111000-00001. PMID: 11706278.
4. Brittle W, Clark A, Bouic P, et al. Management of allergic rhinitis /conjunctivitis patients using plant sterol/sterolin mixture. University of Stellenbosch, Faculty of Health science, 2001.
5. Han NR, Kim HM, Jeong HJ. The β-sitosterol attenuates atopic dermatitis-like skin lesions through down-regulation of TSLP. Exp Biol Med (Maywood). 2014;239(4):454-464.
6. Liu R, Hao D, Xu W, et al. β-Sitosterol modulates macrophage polarization and attenuates rheumatoid inflammation in mice. Pharm Biol. 2019;57(1):161-168.
7. Paniagua-Pérez R, Flores-Mondragón G, Reyes-Legorreta C, et al. Evaluation of the anti-inflammatory capacity of beta-sitosterol in rodent assays. Afr J Tradit Complement Altern Med. 2016;14(1):123-130. Published 2016 Nov 23.
8. Valerio M, Liu HB, Heffner R, et al. Phytosterols ameliorate clinical manifestations and inflammation in experimental autoimmune encephalomyelitis. Inflamm Res. 2011;60(5):457-465.
9. Zhou BX, Li J, Liang XL, et al. β-sitosterol ameliorates influenza A virus-induced proinflammatory response and acute lung injury in mice by disrupting the cross-talk between RIG-I and IFN/STAT signaling [published online ahead of print, 2020 Jun 5]. Acta Pharmacol Sin. 2020;1-19.