Een gebrek aan vezelrijke voeding beschadigt de darmwand

De darmwand vormt een belangrijke barrière tussen de darmen en de bloedcirculatie. Hij moet bepaalde stoffen doorlaten (bv. voedingsstoffen) en andere tegenhouden (bv. bacteriën, toxische stoffen, onverteerd voedsel). De barrièrefunctie van de darmwand wordt geregeld door het darmslijmvlies, de darmflora, immuuncellen, immunoglobulinen (sIgA), ontstekingsfactoren, voedingsstoffen en afbraakproducten van voedingsstoffen.

Wanneer de barrièrefunctie van de darmwand verstoord is, wordt de darmwand meer doorlaatbaar voor stoffen die normaal in de darmen moeten blijven en via de stoelgang verwijderd worden. Dat noemt men een verhoogde darmpermeabiliteit of een ‘lekke darm’ (leaky gut). De ongewenste stoffen die in het bloed terechtkomen, kunnen een immuun- en ontstekingsreactie in heel het lichaam veroorzaken. Een lekke darm is gelinkt aan darmziekten, immuunziekten, auto-immuunziekten en neurodegeneratieve en psychiatrische aandoeningen.

Een van de oorzaken van een lekke darm is een gebrek aan vezels in de voeding. Wanneer de ‘goede’ darmbacteriën niet genoeg vezels te eten krijgen, gaan ze op zoek naar andere voedselbronnen. Een alternatief voor vezels zijn de glycoproteïnen in het darmslijmvlies. Wanneer bepaalde darmbacteriën geen vezels krijgen, breken ze de slijmvlieslaag af, waardoor potentieel ziekteverwekkende bacteriën gemakkelijker de onderliggende darmwand (het epitheel) kunnen bereiken. Dat betekent dat men vatbaarder wordt voor bacteriële darminfecties, inflammatoire darmziekten, prikkelbare darmen en darmkanker.

Wanneer de darmbacteriën voldoende voedingsvezels krijgen, gebeurt het omgekeerde. Ze breken de vezels af in kleinere stukjes en fermenteren ze om er bioactieve stoffen van te maken, zoals korteketenvetzuren die de darmwand gezond houden of een lekke darm helpen herstellen.

Bij een vezelarm voedingspatroon groeit het aantal bacteriën die zich kunnen voeden door het afbreken van de slijmvlieslaag en daalt het aantal bacteriën die de darmwand gezond houden (Desai MS, 2016).

©Hilde Maris

Meer info
Het belang van voedingsvezels voor de gezondheid van de darm wordt besproken in PlaceboNocebo 41, in het kader van prikkelbare darmen.
Hoe je een verstoorde darmflora kan herstellen met voeding en leefstijl wordt uitgebreid besproken in PlaceboNocebo 57.

Referentie:
Desai MS, Seekatz AM, Koropatkin NM, et al. A Dietary Fiber-Deprived Gut Microbiota Degrades the Colonic Mucus Barrier and Enhances Pathogen Susceptibility. Cell. 2016 Nov 17;167(5):1339-1353.e21. doi: 10.1016/j.cell.2016.10.043. PMID: 27863247; PMCID: PMC5131798.