Chronische ontsteking en een gebrek aan vitamine B1

Thiamine, beter bekend als vitamine B1, is een essentiële cofactor, dat wil zeggen een onmisbare schakel, in fundamentele processen zoals de aanmaak van energie, de werking van het hart, de hersenen en het zenuwstelsel, en de respons van het lichaam op stress.

Een gebrek aan thiamine tast vooral het zenuwstelsel en het cardiovasculair systeem aan, wat zich in heel ernstige gevallen manifesteert als beriberi en Wernicke encefalopathie, de zogenaamde thiaminedeficiëntieziekten. Een vitamine B1-tekort komt echter voor in verschillende vormen en gradaties en kan zich uiten als vermoeidheid, een slechte conditie, kortademigheid, duizeligheid, hartritmestoornissen, slapeloosheid, overmatig zweten, rusteloosheid, opgeblazen gevoel, spijsverteringsklachten, afwisselend diarree en constipatie, slecht zien, zwakte, zware benen, en veel meer.

De symptomen van een gebrek aan vitamine B1 worden meestal gediagnosticeerd als een bepaalde ziekte, zoals hartziekte, neurodegeneratie, alzheimer, parkinson, epilepsie, menopauzeklachten, enz. Thiaminedeficiëntie wordt niet voor niets de “grote imitator” genoemd. Het probleem is dat deze “ziekten” behandeld worden met medicijnen die het thiaminegebrek niet oplossen en zelfs nog erger kunnen maken.

Vitamine B1 zit vooral in volle granen, peulvruchten, bonen, linzen, erwten, noten en spinazie.
Geraffineerde granen en graanproducten leveren bijna geen vitamine B1, maar beroven het lichaam van thiamine.

Een gebrek aan vitamine B1 kan veroorzaakt worden door onvoldoende inname via de voeding, maar ook door een verhoogde behoefte aan thiamine door bepaalde omstandigheden.

Uit onderzoek blijkt dat 10 tot 90% van de onderzochte proefpersonen (zonder ondervoeding of alcoholmisbruik) een mild tot ernstig gebrek aan vitamine B1 heeft. Dat is vooral het geval bij mensen met diabetes, overgewicht of obesitas, psychiatrische patiënten, mensen met neurodegeneratieve aandoeningen, zwangere vrouwen, ouderen, mensen met chronische ontstekingsziekten en kritiek zieke patiënten op intensieve zorgen (Marrs C, 2021).

Chronisch te veel alcohol drinken, een sterk geraffineerd en ultra-bewerkt voedingspatroon en chronisch medicijngebruik zijn de belangrijkste oorzaken van een vitamine B1-tekort in de westerse wereld (Marrs C, 2021).

Bij heel veel ziektebeelden die verbeteren door suppletie met hoge doses thiamine, gaat het niet zozeer om een gewoon gebrek aan vitamine B1, maar om een verstoord metabolisme. Dat wil zeggen dat de werking van thiamine in de cellen, of die van de enzymen die thiamine nodig hebben, om een of andere reden aangetast wordt. Dat kan onder andere het gevolg zijn van te veel zware metalen, ontsteking, vrije radicalen en toxische stoffen zoals milieutoxinen. Dat kan systemisch (in heel het lichaam) het geval zijn, maar ook plaatselijk, in een bepaald weefsel of orgaan, zoals het hart, de hersenen, de pancreas, de darmen, en overal waar sprake is van chronische weefselschade (Overton E, 2025).

Dat kan gecompenseerd worden door suppletie met thiamine, maar zolang de onderliggende oorzaken van een verstoord B1-metabolisme niet weggenomen worden, blijf je afhankelijk van farmacologische (mega)doses. Een van die oorzaken is een verstoord microbioom, chronische ontsteking in de darmen en een verstoorde darmbarrière – en de systemische gevolgen daarvan die in dit themanummer uitgebreid aan bod komen.

©PlaceboNocebo

Meer lezen over dit onderwerp?

De mogelijke oorzaken en gevolgen van een (verborgen) gebrek aan vitamine B1, wat je daar aan kan doen en richtlijnen voor suppletie, worden uitgebreid besproken in PlaceboNocebo 80, het themanummer over slapeloosheid.