Een verstoord dag-nacht ritme ontregelt alle lichaamsprocessen

Het slaap-waakritme van de mens is afgestemd op het dag-nachtritme of het circadiaans ritme. Dat is de cyclus van licht en duisternis. De mens is een “dagdier”. In tegenstelling tot nachtdieren, zijn wij overdag actief en ’s nachts in rust. Tenminste, dat is de bedoeling. Sinds de komst van kunstlicht is het slaap-waakritme van de meeste mensen heel sterk verschoven – en voor veel mensen zelfs volledig omgekeerd aan de licht-duisternis cyclus. Dat is een van de redenen (uiteraard niet de enige) waarom zo veel mensen ziek zijn, of zich nooit helemaal goed voelen, ook al hebben ze geen specifieke ziekte.

Het natuurlijke dag-nachtritme – het afwisselen van zonlicht en duisternis – regelt via de ogen, de hersenen en de huid een soort van actie-rust-cyclus in alle cellen, weefsels, organen en lichaamssystemen. Zelfs onze genen hebben een ritme dat afgestemd is op licht en duisternis.

Het circadiaans ritme van ons lichaam is een enorm complex en prachtig georkestreerd samenspel van signalen. De hoofdregelaar hiervan is een soort “pacemaker” in de hersenen, die gelegen is in de suprachiasmatische kern (SCN), een onderdeel van de hypothalamus. Het is een netwerk van gespecialiseerde zenuwcellen die overdag actiever zijn dan ’s nachts. Deze centrale biologische klok wordt bijgestaan door verschillende “perifere klokken” in de weefsels en organen (hart, longen, nieren, lever, maag, darmen, milt, pancreas, botten, spieren, gewrichten, huid, bloedvaten, lymfevaten, enz.).

De centrale en perifere klokken wisselen informatie uit via neurotransmitters, hormonen en andere signaalstoffen en regelen zo alle processen in het lichaam, van de moleculaire werking van cellen, of het aan- en uitschakelen van genen tot het regelen van de grotere systemen, zoals de bloedsuikerspiegel, de spijsvertering en het bescherm- en herstelsysteem.

Bekende voorbeelden van de communicatie tussen verschillende weefsels zijn de darm-hersenen-as, de hersenen-hart-as en de darm-lever-as, maar in feite worden alle weefsels beïnvloed door de signalen van alle andere weefsels. Een verstoord ritme in één orgaan of weefsel, ontregelt alle andere ritmes. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je ’s avonds laat of ’s nachts eet, wanneer je ’s nachts wakker bent, werkt of sport, wanneer je te weinig slaapt, wanneer je naar een andere tijdzone reist, enz. Alle factoren die het natuurlijke ritme van een cel, weefsel of orgaan verstoren, ontregelen heel het systeem (Lin Y, 2024; Desai D, 2024).

De werking van elke cel in je lichaam wordt gedirigeerd door dit dag-nachtritme. Dat wil zeggen dat sommige soorten cellen vooral ’s nachts actief zijn, terwijl andere zich dan in een herstel- en regeneratie modus bevinden. Het tijdstip van de dag bepaalt bijvoorbeeld welke immuuncellen actief of inactief zijn, in welke mate ze aangemaakt of afgebroken worden, welke stoffen ze aanmaken, hun vermogen om ziekteverwekkers of afvalstoffen te verwijderen, ontsteking op te wekken of af te remmen, enz. Ook de hoeveelheid immuuncellen, zoals witte bloedcellen, macrofagen, neutrofielen, T-cellen, B-cellen, natural killer cellen, enz. die in je bloed circuleren, of actief zijn in bepaalde weefsels en organen, varieert afhankelijk van het tijdstip van de dag en is anders voor elk type immuuncel.

Alle soorten cellen hebben een natuurlijk ritme van actie en rust. Levercellen, vetcellen, darmcellen, huidcellen, longcellen, bloedcellen, botcellen, en alle andere cellen kunnen op bepaalde tijdstippen beter voedingsstoffen opnemen en afbreken, toxische stoffen verwijderen, hormonen of andere signaalstoffen aanmaken, enz. dan op andere momenten van de dag of nacht. In de oosterse geneeskunde is dit al heel lang gekend als de “orgaanklok”.

Geen enkel proces in het lichaam wordt niet beïnvloed door het natuurlijke ritme van licht en duisternis. Een verstoord dag-nachtritme ontregelt alle lichaamsprocessen en draagt bij aan immuun- en ontstekingsziekten, metabole, hormonale en neurologische aandoeningen en kanker.

Een verstoorde slaap – slapeloosheid, te weinig of te veel slapen, onderbroken slaap, een onregelmatig ritme, slaapapneu, het gebruik van slaappillen, enz. – verstoort het circadiaans ritme. Dat heeft verstrekkende gevolgen voor je lichamelijke en mentale gezondheid (Lin Y, 2024; Desai D, 2024).

©PlaceboNocebo

Fragment uit “Het belang van slaap, de verstrekkende gevolgen van een gebrek aan herstel en regeneratie” in PlaceboNocebo 80.