Waarom dopamine-verhogende medicatie parkinson niet geneest
In de jaren 1960 werd vastgesteld dat mensen met parkinson of parkinsonachtige symptomen een verlaagde concentratie van dopamine in een bepaalde hersenregio hadden. Het verhogen van dopamine met medicatie zoals levodopa verbeterde heel snel bepaalde typische kenmerken van parkinson, vooral de trage bewegingen, de stijve houding en verminderde gelaatsuitdrukkingen, wat de theorie van een gebrek aan dopamine bevestigde.
Dopamine-verhogende medicatie werd de standaardtherapie voor parkinson – en is dat nog altijd – maar ze kan de ziekte niet genezen en de progressie niet tegenhouden. Dat komt omdat een verlaagde aanmaak van dopamine niet de primaire oorzaak is.
Bij parkinson wordt dopamine vaak ook te veel afgebroken en omgezet in neurotoxische stoffen die onder andere de opstapeling van alfa-synucleïne bevorderen en de dopaminerge zenuwen beschadigen. Dat zorgt ervoor dat er te weinig dopamine overblijft om de dopaminereceptoren te activeren en zo beweging, motivatie, alertheid en andere mentale functies te stimuleren.
Extern toegediende dopamine kan de receptoren wel activeren en verbetert dus kortstondig de typische symptomen van een dopaminetekort. Maar die extern aangeleverde dopamine kan evengoed omgezet worden in neurotoxische stoffen, die de schade verergeren.
In experimenten waarin de aanmaak van dopamine geremd wordt, verbetert het ziektebeeld, wat bevestigt dat de dopamine-theorie niet helemaal klopt. Maar dopamine-verlagende medicatie is evenmin de oplossing, want dopamine is een belangrijke neurotransmitter voor veel mentale en lichamelijke processen, en de werking ervan is wel degelijk verstoord bij parkinson.
Voor een succesvolle behandeling moeten ook de oorzaken van een verhoogde dopamineafbraak aangepakt worden. Dat lost niet alleen de dopamine-paradox op, maar heeft ook een gunstig effect op alle andere mechanismen die betrokken zijn bij parkinson.
De echte hoofdrolspelers in het ontregelde dopaminesysteem zijn oxidatieve stress en ontsteking. Ze zijn zowel een oorzaak als een gevolg van de verschillende ontregelde lichaamssystemen die bij parkinson betrokken zijn, en ze kunnen ook opgewekt worden door dopamine-verhogende medicatie.
Bij een gebrek aan ontstekingsremmende stoffen en antioxidanten wordt een vicieuze cirkel gecreëerd die de dopaminerge zenuwcellen steeds meer beschadigen, maar ook heel veel andere neurotransmittersystemen, metabole, immunologische en neurologische processen verstoren.
Wat er met dopamine in de hersenen en het lichaam gebeurt, is enorm complex en is bij iedereen anders. Maar de spil die de parkinsonmechanismen en het dopamineprobleem in stand houdt, die ervoor zorgt dat parkinsonmedicatie zelf schadelijk kan worden en na verloop van tijd niet meer (voldoende) werkt, is bij iedereen hetzelfde, namelijk de zichzelf in stand houdende vicieuze cirkel van oxidatieve stress en ontsteking (Bej E, 2024; Chakrabarti S, 2023; Pajares M, 2020).
Meer lezen?
De dopamine-paradox en de onderliggende oorzaken van parkinson worden heel uitgebreid besproken in PlaceboNocebo 82, het themanummer over parkinson.
Meer weten over dit onderwerp
Referenties:
- Bej E, Cesare P, Volpe AR, et al. Oxidative Stress and Neurodegeneration: Insights and Therapeutic Strategies for Parkinson's Disease. Neurol Int. 2024 Apr 29;16(3):502-517. doi: 10.3390/neurolint16030037. PMID: 38804477; PMCID: PMC11130796.
- Chakrabarti S, Bisaglia M. Oxidative Stress and Neuroinflammation in Parkinson's Disease: The Role of Dopamine Oxidation Products. Antioxidants (Basel). 2023 Apr 18;12(4):955. doi: 10.3390/antiox12040955. PMID: 37107329; PMCID: PMC10135711.
- Pajares M, I Rojo A, Manda G, et al. Inflammation in Parkinson's Disease: Mechanisms and Therapeutic Implications. Cells. 2020 Jul 14;9(7):1687. doi: 10.3390/cells9071687. PMID: 32674367; PMCID: PMC7408280.
